Pre sto godina, oslobođen je Beograd ! [fr]

JPEG

1. novembra 1918, srpske i francuske trupe kojima su komandovali maršal Franše Depere i regent Aleksandar su ušle u Beograd, oslobađajući glavni grad Srbije nakon tri godine okupacije i iskušenja i tako dale pečat odlučujućoj etapi za kraj rata – koji je sada bio veoma blizu.

Za srpske vojnike, ovo oslobođenje je značilo krunu njihovih napora i napokon je pružilo dokaz da nemerljive patnje kroz koje su prošli njihova zemlja i sunarodnici od 1914, nisu bile uzaludne. Pošto su tokom godinu i po dana odolevali u odnosu 1 prema 3 pre nego što su bili primorani na bolno povlačenje preko planina u Albaniji od oktobra do decembra 1915, srpski vojnici su se sada vraćali kući kao pobednici nakon još tri godine iskušenja. 1,25 miliona njihovih sunarodnika, gotovo trećina stanovništva Srbije, životima su platili ovu pobedu tako skupo izvojevanu za svoju slobodu, u zemlji razorenoj četvorogodišnjim ratovanjem i okupacijom.

Za francuske vojnike, ovaj ulazak u Beograd je takođe značio okončanje napora u kojima su istrajavali daleko o svoje rodne grude, za svoje srpske saveznike koje su pomagali od 1914. Tih 225 000 Francuza su dali odlučujući doprinos savezničkoj pobedi 1918, napredujući preko južnog krila Centralnih sila, dok su njihovi sunarodnici, od jula 1918, ponovo krenuli u ofanzivu na Zapadnom frontu. Po povratku u Francusku početkom 1919, naćiće zemlju opustošenu ratom i ožalošćenu gubitkom 1,4 miliona stanovnika sa – za njih – gorčinom što su nepravedno smatrani akterima jednog navodno sporednog fronta.

Oslobađajući Beograd, srpski i francuski vojnici izvojevali su zajedničku pobedu, koju su otpočeli mesec dana ranije, pobedu plaćenu krvlju njihove braće po oružju. Uprkos patnjama, žrtvovanju, odricanju, ranama i ratnim traumama koje će mnogi nositi u sebi i na sebi još dugi niz godina, bili su upravo postigli dvostruki rezultat na koji su imali pravo da budu ponosni : oslobodili su Srbiju i doprineli su konačnoj pobedi saveznika.

Njihova zajednička borba, koju su vodili od 1914, je istorijskom prijateljstvu između Srbije i Francuske dala puno značenje. Iako ovo prijateljstvo seže do Jelene Anžujske i odnosa iz XIX veka, veličina žrtava i patnji kroz koje su zajednički prošli za oslobođenje Srbije je istinski iznedrila bratstvo između dve zemlje, zapečaćeno krvlju. Nakon rata, brojni Srbi su dolazili da studiraju ili rade u Francuskoj, prateći tako put koji su utrli đaci, njih 4000, koji su školovanje završili u Francuskoj između 1914. i 1918. Neki francuski vojnici su ostali u Srbiji nakon što su tu zasnovali porodicu, nastanjujući se tako na balkanskom tlu gde zauvek počiva gotovo 40 000 njihovih drugova.

1. novembar 1918 – 1. novembar 2018 : sto godina je prošlo od oslobođenja Beograda. Sto godina koje su za stare saveznike bile obeležene novim patnjama, prožetim mukama i radostima, i ponekad nerazumevanjem i uprkos svemu u znaku trajnog prijateljstva. Sto godina kasnije, kako bismo izrazili poštovanje za patnje i žrtve naših predaka, mi – Srbi i Francuzi– treba da delamo da uspomena na njih ostane živa, kako bismo na osnovama naše napaćene prošlosti izgradili našu budućnost.

U sećanje na one koji su zarad naše budućnosti, žrtvovali svoju sadašnjost.

« Grob heroja je srce onih koji žive »
Andre Malro, « Pomen Jovanki Orleanki », 8. maj 1961.

JPEG

Objavljeno 31/10/2018

gore